Το τελευταίο διάστημα κοιμόμουν σαν να μου έλειπε κάτι βασικό, σαν να είχα ξεχάσει πώς είναι η ξεκούραση. Ξυπνούσα στις τρεις, κοίταζα το ταβάνι και ένιωθα το σώμα μου βαρύ, αλλά το μυαλό μου να τρέχει. Η ψυχική υγεία μου είχε αρχίσει να φαίνεται και στη δουλειά: νεύρα, λάθη, μια μόνιμη ανησυχία. Η φίλη μου η Μαρία έλεγε ότι είναι θέμα πρόληψη, όχι “θα περάσει μόνο του”. Έτσι, ένα πρωί αποφάσισα να πάω στο νοσοκομείο της γειτονιάς για να μιλήσω με γιατρός, πριν αυτή η μικρή ασθένεια του ύπνου γίνει κάτι μεγαλύτερο.
Στο Τμήμα Επειγόντων είχε κίνηση. Μια ηλικιωμένη ασθενής κρατούσε το χέρι του γιου της, ενώ μια νοσηλεύτρια φώναζε ονόματα. Στάθηκα στην ουρά και παρατηρούσα τα πρόσωπα: κουρασμένα, αλλά και πεισματάρικα, σαν την Αθήνα μετά από καύσωνα. Όταν ήρθε η σειρά μου, με κάλεσαν σε ένα μικρό γραφείο. Ο γιατρός, ο κύριος Αντωνίου, άκουσε ήρεμα. «Πες μου για τη διατροφή σου, την άσκηση, τον καφέ, και τι ώρα κοιμάσαι», είπε. Τον ένιωσα να μην ψάχνει απλώς ένα φάρμακο, αλλά να θέλει να καταλάβει την καθημερινότητά μου.
«Τρώω ό,τι να ’ναι», παραδέχτηκα. «Το βράδυ παραγγέλνω, και μετά πέφτω με το κινητό στο χέρι». Η Μαρία, που είχε έρθει μαζί μου, πετάχτηκε: «Και νερό δεν πίνει σχεδόν καθόλου. Σαν να κάνει διατροφή… από αέρα». Ο γιατρός χαμογέλασε. «Η υγεία δεν είναι μόνο εξετάσεις. Η ιατρική βοηθά, αλλά η ευεξία χτίζεται με συνήθειες. Θα κάνουμε βασικό έλεγχο, αλλά πρώτα θέλω να δοκιμάσεις “υγιεινή ύπνου”: σταθερή ώρα, χωρίς οθόνες, ελαφρύ βραδινό». Έγραψε και κάτι σημειώσεις: «Μην παίρνεις φάρμακο μόνος σου. Αν χρειαστεί θεραπεία, θα την ορίσουμε μαζί».
Βγήκαμε από το νοσοκομείο με έναν μικρό φάκελο εξετάσεων και μια λίστα συμβουλών. Στον δρόμο, η Μαρία μου μιλούσε για γήρανση και μακροζωία, σαν να ήταν ιστορία που είχε διαβάσει σε περιοδικό. «Σκέψου το έτσι», είπε. «Ο ύπνος είναι σαν συνεργείο για το σώμα. Αν δεν δουλεύει, όλα φθείρονται πιο γρήγορα». Σταθήκαμε σε ένα μανάβικο και πήραμε ντομάτες, γιαούρτι, καρύδια. «Απλές επιλογές, αλλά σωστή διατροφή», σχολίασε. Ένιωσα μια παράξενη ελπίδα, σαν να μου έδιναν χάρτη για να γυρίσω σε μια πιο φυσιολογική ζωή.
Την πρώτη εβδομάδα δυσκολεύτηκα. Το βράδυ, λίγο πριν κοιμηθώ, το χέρι μου πήγαινε μηχανικά στο κινητό. Άκουγα τους ήχους της πολυκατοικίας, τα αυτοκίνητα, ένα σκυλί που γάβγιζε, και σκεφτόμουν πως δεν θα τα καταφέρω. Όμως έβαλα ένα χαμηλό φως, διάβασα λίγες σελίδες από ένα βιβλίο, και έκανα δέκα λεπτά ήπια άσκηση: διατάσεις, αναπνοές, μικρό περπάτημα στο μπαλκόνι. Η Μαρία μου έστελνε μήνυμα νωρίς: «Σταμάτα καφέ μετά τις τέσσερις». «Εντάξει», της απαντούσα, σαν να έδινα υπόσχεση.
Στη δεύτερη επίσκεψη, ο γιατρός κοίταξε τα αποτελέσματα. «Καλά είναι. Δεν φαίνεται κάτι σοβαρό», είπε. Εγώ, όμως, του εξομολογήθηκα ότι ακόμα ξυπνάω κάποιες νύχτες. «Φυσιολογικό», απάντησε. «Η πρόληψη θέλει χρόνο. Αν υπήρχε μαγικό φάρμακο, όλοι θα κοιμόμασταν τέλεια. Θέλω να συνεχίσεις με διατροφή πιο ελαφριά το βράδυ, λίγο περπάτημα την ημέρα, και να δώσεις χώρο στο μυαλό να ηρεμήσει. Η ψυχική υγεία επηρεάζει τον ύπνο και ο ύπνος την ψυχική υγεία». Η φράση του έμεινε μέσα μου, σαν κύκλος που επιτέλους καταλάβαινα.
Ένα μήνα μετά, δεν έγινα άλλος άνθρωπος, αλλά έγινα πιο σταθερός. Κοιμάμαι καλύτερα, ξυπνάω λιγότερο, και όταν ξυπνάω δεν πανικοβάλλομαι. Στο τραπέζι μου υπάρχουν πιο συχνά σαλάτες, όσπρια, φρούτα, και λιγότερο πρόχειρο φαγητό. Η άσκηση δεν είναι τιμωρία, είναι διάλειμμα από την ένταση. Κατάλαβα πως υγεία σημαίνει να ακούς το σώμα πριν γίνει ασθενής, πριν μια μικρή ασθένεια μετατραπεί σε μεγάλο βάρος. Και κάπου ανάμεσα σε ήσυχες νύχτες και πρωινά με καθαρό κεφάλι, ένιωσα ότι η ευεξία δεν είναι στόχος μακρινός, αλλά μια σειρά από μικρές αποφάσεις που, μέρα με τη μέρα, χτίζουν μακροζωία.