Την ημέρα που πήρα την πρόσκληση για να παρακολουθήσω μια συνεδρίαση στο κοινοβούλιο, ένιωσα κάτι ανάμεσα σε περηφάνια και άγχος. Δεν είμαι πολιτικός· είμαι απλός πολίτης, δάσκαλος σε δημόσιο σχολείο, και συνήθως παρακολουθώ την πολιτική από την τηλεόραση. Όμως η δημοκρατία, σκέφτηκα, δεν είναι μόνο οι εκλογές και η ψήφος κάθε τέσσερα χρόνια. Είναι και το να βλέπεις πώς γράφεται ένας νόμος, πώς συγκρούονται ιδέες, πώς μια κυβέρνηση υπερασπίζεται τις επιλογές της.
Στην είσοδο, μετά τους ελέγχους, με οδήγησαν σε μια μικρή αίθουσα επισκεπτών. Δίπλα μου κάθισε η Μαρία, μια νομικός που μου συστήθηκε χαμηλόφωνα. «Πρώτη φορά;» με ρώτησε. Έγνεψα. «Κι εγώ», είπε, «αλλά θέλω να ακούσω τη συζήτηση για τη δημόσια πολιτική στην υγεία. Όλοι μιλούν για δικαίωμα, για χρήματα, για αριθμούς. Εγώ θέλω να δω ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη». Λίγο πιο πέρα ένας κύριος μεγαλύτερος, ο κύριος Στέλιος, μας άκουσε και χαμογέλασε πικρά: «Η ευθύνη εδώ μέσα είναι σαν ομίχλη. Όλοι την αναφέρουν, αλλά κανείς δεν την κρατά».
Μπήκαμε στο θεωρείο και το κοινοβούλιο απλώθηκε μπροστά μας σαν σκηνή θεάτρου. Οι βουλευτές πήγαιναν κι έρχονταν, άλλοι κρατούσαν χαρτιά, άλλοι ψιθύριζαν σε συνεργάτες. Στα έδρανα της κυβέρνησης καθόταν ένας υπουργός με κουρασμένα μάτια, ενώ λίγα καθίσματα πιο δίπλα ο πρωθυπουργός μιλούσε ήρεμα με έναν σύμβουλο. Η ένταση δεν φαινόταν ακόμα, αλλά την ένιωθες, σαν πριν από καλοκαιρινή μπόρα. Η Μαρία έσκυψε: «Σήμερα θα φανεί αν η ψηφοφορία θα περάσει. Το κόμμα της αντιπολίτευσης πιέζει πολύ».
Όταν ξεκίνησε η συζήτηση, ο πρόεδρος έδωσε τον λόγο σε έναν βουλευτή που μιλούσε για το τι είναι συνταγματικός κανόνας και τι όχι. Δεν κατάλαβα κάθε λεπτομέρεια, όμως έπιασα το βασικό: αν ο νέος νόμος περιορίζει ή προστατεύει ένα δικαίωμα. Ο υπουργός σηκώθηκε και απάντησε με φωνή σταθερή: «Η κυβέρνηση δεν κρύβεται. Η πολιτική μας βασίζεται σε στοιχεία. Η δημοκρατία απαιτεί να παίρνουμε δύσκολες αποφάσεις». Ο κύριος Στέλιος δίπλα μου ψιθύρισε: «Λόγια. Το θέμα είναι ποιοι μένουν απέξω».
Στο διάλειμμα, κατεβήκαμε στον διάδρομο. Εκεί, για πρώτη φορά, είδα πόσο ανθρώπινα είναι όλα. Μια βουλευτής γελούσε νευρικά στο κινητό, ένας άλλος έτρωγε βιαστικά ένα κουλούρι. Η Μαρία, πιο τολμηρή, πλησίασε έναν συνεργάτη και ρώτησε αν οι αλλαγές θα επηρεάσουν τα ραντεβού στα νοσοκομεία. Εκείνος απάντησε ευγενικά αλλά γενικά. Εγώ τόλμησα να πω: «Σαν πολίτης θέλω να ξέρω γιατί δεν ακούγονται οι μαρτυρίες των ασθενών». Με κοίταξε για ένα δευτερόλεπτο και είπε: «Στέλνουν υπομνήματα. Αλλά εδώ μέσα όλα είναι χρόνος και ισορροπίες».
Όταν ξαναμπήκαμε, η αίθουσα είχε ζεσταθεί από τις φωνές. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι βιάζεται πριν από τις επόμενες εκλογές και ότι χρησιμοποιεί τη δημόσια πολιτική σαν σύνθημα. Ο υπουργός ανταπέδωσε, μιλώντας για «ευθύνη» και «αποτελεσματικότητα». Σε μια στιγμή, ένας βουλευτής φώναξε: «Η ψήφος δεν είναι λευκή επιταγή!» και ακούστηκαν χειροκροτήματα. Η Μαρία γύρισε σε μένα: «Αυτό είναι το παράδοξο. Θέλουμε αποφασιστικότητα, αλλά φοβόμαστε την αυθαιρεσία». Την άκουσα και σκέφτηκα πόσο εύθραυστη είναι η δημοκρατία όταν οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον.
Στο τέλος ήρθε η ώρα της ψηφοφορίας. Τα ηλεκτρονικά πάνελ άναψαν και οι αριθμοί άλλαζαν σαν παλμός. Ένιωσα την καρδιά μου να χτυπάει, λες και η δική μου ψήφος μετρούσε εκείνη τη στιγμή. Ο νόμος πέρασε με μικρή διαφορά. Δεν ήξερα αν έπρεπε να χαρώ ή να ανησυχήσω. Βγαίνοντας, ο κύριος Στέλιος μου είπε: «Μην τους αφήνεις να σου κλέψουν το ενδιαφέρον. Η πολιτική είναι δική μας υπόθεση». Η Μαρία πρόσθεσε: «Κι αν διαφωνούμε, πρέπει να μαθαίνουμε να ακούμε». Στον δρόμο για το μετρό, μέσα στη νύχτα της Αθήνας, ένιωσα πως η συμμετοχή δεν αρχίζει στην κάλπη, αλλά στη στιγμή που αποφασίζεις να παραμείνεις ενεργός πολίτης.