Τον τελευταίο χρόνο, το γραφείο μου δεν είναι πια ένα γραφείο. Είναι η κουζίνα μου στο Παγκράτι, ένα τραπέζι σε καφέ στο Κουκάκι, ή καμιά φορά το μπαλκόνι, όταν έχει ήλιο. Η τηλεργασία ήρθε στη ζωή μας σαν καινοτομία που όλοι λέγαμε ότι “κάποτε θα γίνει”, αλλά τελικά έγινε απότομα. Κάθε πρωί ανοίγω τον υπολογιστή, συνδέομαι στο διαδίκτυο και νιώθω σαν να μπαίνω σε μια αόρατη πόλη, γεμάτη ειδοποιήσεις, δεδομένα και φωνές από βιντεοκλήσεις.
Εργάζομαι σε μια μικρή ελληνική εταιρεία που φτιάχνει λογισμικό για ομάδες έργου. Η πλατφόρμα μας έχει ένα ψηφιακό ημερολόγιο, μια εφαρμογή για συνομιλίες και ένα πρόγραμμα που οργανώνει αρχεία. Ο διευθυντής μας, ο Πέτρος, επιμένει στην ασφάλεια: “Μην ανεβάζετε τίποτα χωρίς έλεγχο. Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι πολυτέλεια”. Στην αρχή το έβλεπα σαν υπερβολή, όμως μια μέρα χάσαμε πρόσβαση σε σημαντικά δεδομένα από έναν ύποπτο σύνδεσμο, και τότε κατάλαβα ότι η τεχνολογία έχει και σκιές.
Εκείνο το απόγευμα, σε μια βιντεοκλήση, ο Πέτρος μίλησε πιο σοβαρά από ποτέ. “Κάποιος προσπάθησε να μπει στον λογαριασμό μας. Το σύστημα έπιασε την κίνηση, αλλά ήταν κοντά. Θέλω όλοι να αλλάξετε κωδικούς και να ενεργοποιήσετε διπλή επιβεβαίωση. ” Η Μαρία, που δουλεύει από τη Θεσσαλονίκη, αναστέναξε. “Πάλι ρυθμίσεις; Έχω ήδη δέκα εφαρμογές στο κινητό μου. ” Την άκουσα και σκέφτηκα ότι κι εγώ κουράζομαι, αλλά η άνεση της τηλεργασίας δεν αξίζει αν χαθεί η εμπιστοσύνη μας.
Την επόμενη μέρα συναντήθηκα με τη Μαρία στην Αθήνα, γιατί είχε κατέβει για σεμινάριο. Καθίσαμε σε ένα ήσυχο coworking κοντά στο Σύνταγμα, με γυάλινους τοίχους και ανθρώπους που ψιθύριζαν σε ακουστικά. “Ξέρεις τι με φοβίζει; ” μου είπε. “Ότι όλα εξαρτώνται από έναν αλγόριθμο. Αν η πλατφόρμα αποφασίσει ότι μια κίνηση είναι ύποπτη, μπορεί να κλείσει τον λογαριασμό σου και να μη δουλέψεις. ” Της απάντησα πως έχει δίκιο, αλλά χωρίς τέτοια φίλτρα η κυβερνοασφάλεια θα ήταν αδύνατη. Η κουβέντα μας πήγε και στην τεχνητή νοημοσύνη, γιατί η εταιρεία σκεφτόταν να βάλει μοντέλο που αναγνωρίζει περίεργα μοτίβα σύνδεσης.
Όταν γυρίσαμε στο laptop, ήρθε μήνυμα από τον Πέτρο: “Σήμερα δοκιμάζουμε νέο ψηφιακό εργαλείο. Θέλω feedback. ” Άνοιξα την εφαρμογή και είδα ότι το λογισμικό είχε ένα “έξυπνο” ταμπλό: πρότεινε προτεραιότητες, έφτιαχνε αυτόματα λίστες και μάζευε δεδομένα από διαφορετικά έργα. “Είναι σαν να έχεις βοηθό”, είπε η Μαρία, και για πρώτη φορά χαμογέλασε. Αλλά μετά σφίχτηκε. “Και τι γίνεται με την ιδιωτικότητα; Πού πάνε όλα αυτά τα δεδομένα; ” Εγώ ένιωσα την ίδια ανησυχία, γιατί η τηλεργασία μπλέκει την προσωπική μας ζωή με το επαγγελματικό μας ίχνος.
Το βράδυ, στο σπίτι, ξανασκέφτηκα τη μέρα. Η τεχνολογία μας δίνει ελευθερία: μπορώ να πάω στο χωριό μου και να δουλέψω με το ίδιο πρόγραμμα, αρκεί να έχω διαδίκτυο. Όμως απαιτεί και πειθαρχία: ενημερώσεις στο λογισμικό, προσοχή σε συνδέσμους, σωστή χρήση της πλατφόρμας. Έστειλα μήνυμα στον Πέτρο: “Το νέο εργαλείο είναι δυνατό, αλλά χρειαζόμαστε καθαρούς κανόνες για τα δεδομένα. ” Εκείνος απάντησε αμέσως: “Συμφωνώ. Η καινοτομία χωρίς εμπιστοσύνη δεν κρατάει. ” Και κάπως έτσι, μέσα στην ησυχία της κουζίνας μου, ένιωσα ότι η τηλεργασία δεν είναι μόνο τρόπος δουλειάς· είναι μια νέα συμφωνία ανάμεσα σε ανθρώπους και ψηφιακά συστήματα.